OKUMA ALIŞKANLIĞI GÖSTERGELERİNE GÖRE İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN DURUMLARI

(Bildiri Özeti)

Doç. Dr. M. Bahaddin ACAT, bacat@ogu.edu.tr

Araş. Gör. Hilmi DEMİRAL, hilmide@ogu.edu.tr

Ahmet ARIN, aarin11@gmail.com

Türkçe Sözlük (TDK,2005)’teki tanımlar özetlendiğinde “okumak”, bireyin kendi dışında var olan bilgiyi elde edebilmek/öğrenmek için kullandığı temel dil becerisi olarak tanımlanabilir. Farklı tanımlardan birine göre de okumak, “okuyucu ile yazar arasında uygun bir ortamda gerçekleşen görüş alışverişi”dir. Yazarla kurulan bu iletişim, bireyin sosyal bir varlık olarak gelişmesine, dünyayı ve yaşadığı çevreyi algılayıp yorumlamasına, özgün ve eleştirel düşünmesine yardımcı olmaktadır. Dolayısıyla okumak, kişiliğin oluşmasına yardımcı olmaktadır.

Okumanın kişiye kazandırdığı bunca faydasına, okuma alışkanlığı konusunda düzenlenen çeşitli kampanya ve çalışmalara rağmen, ülkemizde az kitap okunduğu ve öğrencilere kitap okuma alışkanlığının yeterince kazandırılamadığı bir gerçektir. Düzenli okuma alışkanlığı aile ile okulun ortak hareket etmesiyle gerçekleştirilebilir; çünkü çocuğun kişiliği, duyduklarından çok gördükleriyle şekillenir. Bu nedenle okul öncesinden yükseköğretime kadar bütün eğitim kurumlarının üzerine düşen sorumluluklar vardır.

Bireyin okuma alışkanlığının farklılaşmasında bazı faktörler vardır. Bunlar; ailenin ekonomik durumu, anne-babanın davranışları, çocuğun çevresinin okuma davranışları ve okul-aile işbirliği şeklinde özetlenebilir. Okuma alışkanlığının geliştirilmesi, bu faktörlerin iyileştirilmesine bağlıdır. Bunlar iyileştirilmediği sürece, bireyde okuma alışkanlığı yerleşemeyecektir.

Bu bağlamda araştırmada, “okuma alışkanlığı göstergelerine göre ilköğretim öğrencilerinin durumları ” belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma alan taraması yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma evrenini Bozüyük ilçesindeki 6068 ilköğretim öğrencisi oluşturmaktadır. Bu öğrencilerden sınıf düzeyi, yaşanılan yerleşim yeri ve okulun konumu göz önünde bulundurularak 1500 öğrenci örneklem olarak alınmıştır. Öğrencilere, okuma alışkanlığı göstergelerini tespit etmeye dönük 14 soruluk bir anket verilmiştir. Araştırmada; öğrencilerin okuma alışkanlığı göstergelerinin oturulan yerleşim yerine (köy/şehir/varoş) ve sınıf düzeylerine göre farklılaşma düzeyi belirlenmeye çalışılmıştır.

Ulaşılan sonuçlar çerçevesinde, okuma alışkanlıklarının kazanılıp geliştirilmesine dönük okul öncesinden başlayarak tüm eğitim kurumlarında çalışan okul yöneticilerine, öğretmenlere ve çocukla en çok ilgilenmesi gereken anne-babalara önerilerde bulunulacaktır.

Anahtar Kelimeler: İlköğretim öğrencileri, okuma alışkanlığı, okuma göstergeler