BOZÜYÜK

iLÇENİN ADI

         Bozüyük,adını bulunduğu yerin coğrafi özelliğinden almaktadır.Şehir merkezinin kuzeyinde ve çevresindeki tepelere göre bozkır bir tepe bulunmaktadır Şehre ismini veren tepe,bir hüyük’e benzediği için ve bozkır olduğundan Bozüyük denilmiştir Hüyükler yığma topraktan yapılmış yapay tepeler olmasına rağmen buradaki tepe tabii bir şekilde oluşmuştur.
Türk ağız ve ses yapısına uygun olarak ve çabuk söylemeye yönelik şekilde Bozhüyük adı zamanla Bozüyük olarak şekillenmiştir.

İLÇENİN YERİ VE SINIRLARI
     Yurdumuzun kuzeybatısında Bilecik’e bağlı olan ilçenin kuzeyinde Bilecik, kuzeybatısında Pazaryeri ilçesi, Kuzeydoğuda Soğut,doğuda Eskişehir,güneyde Kütahya, Batıda Domaniç ve İnegöl ilçeleriyle çevrilidir
    İlçenin yüzölçümü 928 kilometrekare olup,rakımı 740 metredir.

YER YÜZÜ ŞEKİLLERİ
      Dağlar Yükseklikler genellikle ilçenin batı ve güneybatısındadır. Batıda Yirce Dağında UçTepelerin yüksekliği 1790 metredir.Güneybatıda Kala Dağı 1906 metre,doğuda Metristepe 1307 metre, batıda Çamyayla tepesi 1322 metre,güneyde Kandilbayır tepesi 1320 metre ve kuzeyde Kızıltepe’nin yüksekliği 900 metredir.
    Ovalar: Kızıltepe ve Boztepenin güney eteklerindeki neojen çanağın yanından uzanarak yaklaşık 60 kilometrekarelik bir alanı kaplayan Bozüyük Ovası kuzeybatıda daralarak Karasu Vadisine uzanır.Ova güneyde genişleyerek Inönü-Kandilli düzlüğüne Diğer yandan Karaağaç ve Akpınar köylerinin kuzeyindeki sırtlara kadar devam eder. Bozüyük Ovası 3. Zaman neojen tortul kayalarla örtülüdür.
    Yaylalar: ilçenin güneybatısında yer alan Kömürsu ve Batan yaylaları ilçenin belli başlı Yaylalarıdır.

AKARSU VE GÖLLER
      Dikilitaş Deresi: Akpınar Koyünün kuzeyindeki Hüsümler Ovasındaki Sazpınar kaynağından çıkan dere,doğu-batı yönünde akışını sürdürerek ilçeden geçer. Bursa yol kavşağında Karasu ile birleşir.
Karasu: Bozalan Köyü yakınından doğan Karasu,Bozüyük’ten Dikilitaş Deresini alarak Demiryolunu izler. Pazaryeri’nden Sorgun Deresini,batından Selöz,Hamsu ve Bekdemir derelerini.doğudan Kızıldamlar çayını alır.Osmaneli yakınlarında Paşalar Boğazından 500 Metre sonra Sakarya nehri ile birleşir.
Sarısu: Güneybatıdaki Yeşildağdan doğar,kuzeye doğru akışını sürdürür. Üzerinde Dodurga Barajı kuruludur. Kandilli Köyü yakınlarında ilçe topraklarını terkeder. Porsuk çayı ile Birleşir.
Dodurga baraj gölü Sarısu üzerindedir. Taşkınları önlemek ve sulama amacıyla yapılmıştır. 1976 da hizmete giren baraj,toprak dolgu tipinde olup temelden yüksekliği 33,4 m Hacmi 35 milyon metreküp olup alanı 245 hektardır.

 
İKLİM VE BİTKİ ÖRTÜSÜ
     Bozüyük Marmara Bölgesi sınırları içinde yer almasına rağmen karasal iklim hüküm sürer. Kışları soğuk ve yağışlı,yazları sıcak ve kuraktır. Don ve kırağı olaylarının en fazla vuku bulduğu aylar Ocak ve Şubattır.
Dağlar genellikle koruluk durumundaki ormanlarla kaplıdır.100 metreyi aşan bölümlerde hakim olan ağaç türleri karaçam ve kayındır. Daha alçak kesımlerde kızılçam ve meşelere rastlanılır. Alçak ve düz alanlarda otsu bitkiler ve çalılıklar görülür.
Ortalama sıcaklıklar şöyledir:
            Ortalama sıcaklık              10 derece
            En yüksek sıcaklık             29 derece
            En düşük sıcaklık               23 derece
            Ortalama yağış miktarı    435
            Ortalama kar yağışlı gün sayısı  22
            Ortalama kar kalınlığı                35 cm
            Ortalama rüzgar hızı              2,4 m/Sn
            En hızlı rüzgar yönü Güney-güneybatı

TARİHÇESİ
    İlkçağdan itibaren sırasıyla Hititlerin M.Ö. 1200 yıllarından sonra Balkanlardan gelen Frigyalıların bölgeye hakim oldukları antik kalıntılardan anlaşılmaktadır. Bölgedeki 600 yıllık Frigya hakimiyetine Kafkaslardan gelen Kimmer'ler son verirler. Kimmer'lerin bir asır süren Hakimiyeti Lidyalıların gelmesiyle son bulur. Daha sonraki yıllarda Persler,Makedonyalılar, Btinyalıların yaşadığı bu bölge,395 yılından itibaren Roma hakimiyetine girmiştir. Bizans döneminde Bozüyük'ün adı ''Lamunia'' olarak bilinmektedir.
    660-720 yıllarında bölge Arap-Emevi kuvvetlerinin geçit yeri olmuş, 1 071 yılından itibaren Bozüyük ve çevresi Türklerin hakimiyetine girmiştir.1289 dan itibaren Osmanlı hakimiyetine geçen Bozüyük,Selçuklular döneminde Sultanönü uç beyliğinin bir köyü idi.
    Osmanlıların ilk dönemlerinde Çayköy,Arıklar,içköy ve Atkaydı mezra köylerinden oluşan Bozüyük'te ilk birleşme Kanuni'nin komutanı Kasımpaşa'nın kendi adıyla anılan camii ve külliyeyi yaptırmasıyla meydana gelmiştir. Bu külliyede han,hamam,camii, Sıbyan mektebi bulunmakta olup,külliye 1525-1528 yılları arasında tamamlanmıştır. Bu dört köy şimdiki Kasımpaşa Mahallesini ve bugünkü Bozüyük'ü oluşturmuşlardır.
    1877 -1878 Osmanlı-Rus harbinden sonra Balkanlardan Anadolu'ya göç eden Türklerin bir bölümü Bozüyük'te iskan edilmiştir. 4 Eylül 1922 'de düşman işgalinden kurtulan
      Bozüyük, 1924 yılına kadar Söğüt Kazasına bağlanmış, 1924 te ilçe haline getirilmiştir.
 

TARiHi ESERLER
    Yapılan kazılarda çıkarılan eserler Ankara Müzesinde bulunan mermer sütun, kabartma kadın büstü, Çamyayla köyü yakınlarında bulunan Iahit kapağı Frig devri arkeolojik eserleridir. Göynücek Köyü'nün 1 ,5 km güneybatısındaki Ören Mevkiinde kilise kalıntıları, hüyük tepesinde kayaya oyulmuş iki adet su sarnıcı bulunmaktadır.
    Kasımpaşa Camii ve Külliyesi
    1525-1528 tarihleri arasında Kasımpaşa tarafından yaptırılan camiin duvarları kesme taştandır. Çini süslemeleri yönünden zengin olan camiin minberi ak mermerden,sütun başlıkları grift motiflerle süslüdür. Minarenin kaidesi düzgün kırmızı taştandır.32,50 metre yüksekliğindeki minare tek şerefelidir. Camii 1938-1939 yıllarında tamirat görmüştür. 
    Camiin batı yönündeki imaret camii ile birlikte inşa edilmiştir. Bir bölümü aşevi olarak kullanılmakta olup Vakıflar Genel Müdürlüğünün koruması altındadır. Camiin kuzeydoğu yönünde bulunan kümbet bakımsızlıktan harap bir halde bulunmaktadır. 
    Kumral Abdal (Dede) Türbesi Kovalıca yolu üzerindedir. Yediler Tekkesi diye de bilinir.Ertuğrul Gazi'nin sancaktarı Kumral Dede(Abdal) ile beş evladı medfundur.
    Atatürk Orman Köşkü Muratdere Köyüne 1 0 km uzaklıktadır. Albay ibrahim Çolak Tarafından yaptırılmıştır. Atatürk 1 0 Haziran 1930'da ilçeyi ziyaretinde bu köşkte misafir edilmiştir. Çolak ibrahim Bey Köşkü Şehir merkezindedir ve Bulgar mimarisi tarzında yapılmıştır. 
    İnönü Şehitliği Bozüyük ile Akpınar Köyü arasında bir tepede bulunmaktadır. istiklal Harbinin Metristepe-inönü istikametinde gelişen ve tarihimizde inönü Savaşları olarak bilinen savaşların geçtiği cephedir.844 mezardan oluşmaktadır ve 1930 yılında Milli Savunma Bakanlığınca yaptırılmıştır.1981 yılına kadar haziran ayı içinde yapılan şenlikler bu yıldan itibaren inönü Savaşının kazanıldığı tarih olan 1 Nisan günü yapılmaya başlanmıştır.
İntikamtepe Şehitliği inönü Savaşlarında 126. Alay, 3.tabur., 9.bölük askerlerinin şehit düşenlerinin hatırasına 1950den itibaren Milli Savunma Bakanlığınca yapımına başlanmıştır. 
Metristepe anıtı Cumhuriyetin ellinci yılında inönü Savaşları Zafer anıtı olarak 1973 te yapımına başlanmış, 29.6.1975 tarihinde açılışı yapılmıştır.
 

SANAYİİ VE TİCARET
    2000 yılı itibarıyla ilçede faaliyet gösteren Sanayii ve endüstriyel kuruluşlar şunlardır:
Boztaş Kiremit Fabrikası,Atalay Kiremit Fabrikası,ElbirAmbalaj Sanayii,Eczacıbaşı Seramik-Vitra-     Artema gubu,Demirdöküm,Bozteks Tekstil,ABS Alçı ve Blok Sanayii,Ak-AI Tekstil Fabrikası,Oemirer Kablo,Armasan,idaş Yatak Fabrikası,Eti- Topkek,Köylüoğlu Makine, Toprak Kağıt-Seniteri-Seramik Fabrikalan,Sinter Seramik, Vitrifiye Seramik,Kereste Fabrikalan,Ak Enerji,Kavel Kablo,Köse Oamper Sanayii,Kösemen Plastik ve Plasnet fabrikası,Hoşoğlu Metal,işbir,Ersoy Metal... 
ilçe sınırları içerisinde çıkarılan madenler manganez,krom,borasit,maden kömürü,demir,manyezit'tir. 
iıçede 12 adet tarımsal amaçlı kooperatif, 35 adet yapı kooperatifi,5 adet tüketim kooperatifi, 3 adet taşıyıcılar kooperatifi, 1 Esnaf ve Sanatkarlar Derneği Kooperatifi bulunmaktadır. 
Ayrıca BOZiAD(Bozüyük iş Adamları Derneği),BOZGiAD (Bozüyük Genç işadamları Derneği ve çeşitli meslek kuruluşları faaliyetlerini sürdürmektedirler. 

KÜLTÜREL DURUM
    0kur-yazarlık durumu:
Okuma-yazma seferberliğinin başlatıldığı 1981 mart ayında yapılan tesbitlere göre ilçe merkezi ve köylerinde 14 yaş ve daha yukarı yaşlarda 1438 kadın ve 593 erkek olmak üzere toplam 2031 kişinin okuma-yazma bilmediği tesbit edilmiştir.1981-1985 döneminde 73 adet Okuma yazma kursu açılmış ve 1118 kişinin kursa katılması sağlanarak 860 kişiye okur­yazarlık belgesi verilmiştir. iıçe nüfusunun % 98 i okur-yazar durumdadır.
    Köylerde bulunan okulların büyük çoğunluğu kapatılmış ve taşımalı eğitime geçilmiştir. Açık olan köyler Akpınar,Kandilli,Muratdere,Cihangazi(Belde),Dodurga (Belde) dır.
    0rtaöğretim:ilçe merkezinde çeşitli türde olmak üzere bulunan ortaöğretim kurumları şunlardır:
Şehit Zafer ipek Lisesi
Anadolu imam-Hatib Lisesi
Endüstri Meslek Lisesi
Anadolu Öğretmen Lisesi
Anadolu Lisesi
Org.Hüseyin Kıvrıkoğlu Anadolu Ticaret ve Ticaret Meslek Lisesi
Selahatlin Şeker Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi
Seramik Meslek Lisesi 
Çıraklık Eğitimi Merkezi
Halk Eğitimi Merkezi 
Sağlık Meslek Lisesi
     Ayrıca Dodurga ve Cihangazi beldelerinde Çok Programlı Lise(ÇPL)ler bulunmaktadır.
    1998 yılında Zihinsel Engelliler iş ve Meslek Okulu açılmıştır. 
Yükseköğretim: 
ilçede bulunan tek yükseköğretim kurumu Anadolu Üniversitesine bağlı Meslek Yüksek Okulu'dur. 
Halk Kütüphanesi 
1954 yılında açılan kütüphanede 1 müdür ve 1 hizmetli çalışmaktadır.5000 i çocuk kitabı olmak üzere 16975 kitap mevcutlur. 
Halk Eğitimi Merkezi; 1965 yılında açılmıştır. 2 idareci,2 öğretmen,2 hizmetliden oluşan kadrolu personelinin dışında sözleşmeli olarak 6 usta öğretici çalıştırılmaktadır.1998 yılı içinde el nakışı,ilk yardım,kalorifer ateşçiliği,giyim,bilgisayar... gibi konularda 17 kurs açılmış, bu kurslara 183 erkek,189 kadın olmak üzere 372 kursiyer katılmıştır. 
İlçe merkezindeki kültürel faaliyetler çeşitli dernekler aracılığıyla da yürütülmektedir. Bunlardan bazıları şunlardır: Ertuğrul Gazi Kültür ve Sosyal Dayanışma Derneği,Bozüyük Kuzey Kafkasya Dayanışma Derneği,Karadenizliler Sosyal Dayanışma Derneği,Dodurgalılar Yardımlaşma Derneği,Balkan Göçmenleri Yardımlaşma Derneği. 
ilçe merkezinde Zaman,Akit,Yenişafak gazetelerinin temsilcilikleri ,Türkiye Gazetesinin Bölge Müdürlüğü bulunmaktadır. Mahalli basında günlük olarak Yeni Bozüyük Gazetesi çıkarılmaktadır.
Folklor
Bozüyük halkının çoğunluğunu Yörükler ve muhacirler      oluşturmaktadır. 1960 dan itibaren Erzurum-Bayburt yöresinden gelenler Akpınar,Kovalıca ve Karaağaç Köylerine yerleşmişler,Osmanlı-Rus Harbinden sonra (1877 -1878) Kafkas Türkleri ve Rumeli'den bu bölgeye göç olmuştur. Çerkezler genelde Akpınar ,Poyra ,Çepni ve Kovalıca köylerine yerleşmişlerdir. Bozüyük bütün bu göçlerden sonra adeta bir folklor mozaiği olmuş,halk birbiriyle kaynaşmış ve kız alıp vermeyle de akrabalık bağları kurulmuştur. Yakın zamanlara kadar köyler arasındaki düğünlerin ayrı bir yeri ve önemi vardır.
Ataerkil bir aile yapısına sahip olmakla birlikte özellikle son yıllarda çekirdek aile yapısı hakim olmaya başlamıştır. Tarihten gelen giyim-kuşam bazı özel günlerin dışında hemen hemen bırakılmıştır. Mahalli giyeceklerden yeldirme,kirlik,terlik,örtme,atkı ve mahrama en bilinenleridir. Bayramlarda ve düğünlerde bindallı,şalvar,sitari,elmasiye,cepken ve zeybek elbisesi giyilir. Erzurum-Bayburt yöresinden gelenlerin kadın giyiminde çarşaf,ihram başta gelir. Erkeklerde ise baş hemen daima kapalı ve kasket veya başlık(terlik)la örtülüdür. Bölgenin gele,neksel oyunlarında türkülerin önemi ve yeri ayrıdır. Özellikle Karşılama denilen oyun ve türküler meşhurdur. Türküler bağlama eşliğinde söylenir.
Zeybek,karşılama ve kaşık oyunları birbirleriyle iç içe girmiştir. Oyunlar bağlama,zil, darbuka,tef ve kaşık ile oynanır. Yörenin bilinen başlıca türküleri Et koydum tencereye, kız pınar başında yatmış uyumuş,Ay oğlan tatar mısın,aşağıdan gelen hanım oynasın,öte yaka urgan burgan,söğüdün erenleri.. dir.
ilçe ,nüfusu 1940 dan itibaren devamlı bir artış göstermiştir.1950 yılına kadar kırsal kesim nüfusunda artış gözlenirken 1950-1960 arası ilçenin nüfusunda azalma olmuştur. Nüfusun azalmasının başta gelen sebebi de Bozüyük'e bağlı bucak merkezi iken 1954 yılında ilçe olan Pazaryeri'nin ayrılmasıdır.1963 yılında inönü Bucağı 14 köy Eskişehir'e Bağlanmıştır.1970 yılından itibaren ilçe nüfusu artmaya başlamış,bu artışta ilçedeki sanayileşme önemli rol oynamıştır. 
 

NÜFUS - ULAŞIM
    1997 nüfusu sayımına göre merkez nüfus 41.359 kırsal nüfus 13 646 dır. Toplam nüfusu 55.005 olan ilçenin seçmen sayısı 34.500 sandık sayısı 210 dur.
    ilçeden geçen 25 numaralı devlet karayolu iç Anadolu,Akdeniz,Ege ve Marmara bölgelerini birbirine bağlayan yoldur. Ayrıca 2 numaralı devlet karayolu Bursa'yı Eskişehir ve Ankara'ya bağlar. iıçe merkezi Bilecik'e 32 km,Eskişehir'e 45 km, Bursa'ya 1 05 km, Kütahya'ya 72 km mesafededir.1892 Nisanında Bozüyük'te ilk istasyon açılmış,ilçeden geçen demiryolu istanbul -Hicaz Demiryoludur. ilçeden ulaşım,kara ve demiryoluyla sağlanmaktadır. ilçeyi köylere bağlayan yollar genelde asfalt olmakla birlikte yüksekteki köy yolları stabilizedir. Ulaşım köy minübüsleri ve 25 numaralı devlet yolu üzerindeki köyler ile Kütahya yolu üzerindeki Akpınar Köyü'ne halk dolmuşları ile sağlanmaktadır. iıçedeki üç ayrı kooperatif birleşmiş ve 1 00 minübüs ile Bilecik ve Eskişehir arasında çalışmaktadır.

    Ayrıca nakliyat dalında Taşıyıcılar Kooperatifi vardır. ilçede halen iki ayrı telefon santralı hizmet vermektedir. 314 iü abone 5700, 315 Ii abone 8000 ve köy aboneleri 2500 tür.ilk telefon santrali 1947 yılında 30 abonelik bir manuel santraldir.1984 yılına kadar manuel santralle çalışan Bozüyük PTT si bu yıldan itibaren otomatiğe geçmiş ve abone sayısı artmıştır. Bozüyük'ün bütün köyleri şehirlerarası ve milletlerarası telefon görüşmelerine açıktır. Bozüyük-Eskişehir arasında 46 kanallı bir Iink  hattı (telgraf-teleks) mevcuttur.
 

SAĞLIK HİZMETLERİ
    İlçede SSK Hastanesi,Devlet Hastanesi,3 adet sağlık ocağı ,1 Verem Savaş Dispanseri bulunmaktadır. SSK hariç diğer sağlık kuruluşlarında 20 doktor, 1 00 e yakın hemşire-ebe-Iaborant-sağlık memuru görev yapmaktadır.
     Sosyal Sigortalar Kurumu(SSK) Hastanesinde görev yapan personel sayısı şöyledir: Uzman Tabib 6,Pratisyen Tabib 5,Hemşire 11 ,Ebe 4,Röntgen teknisyeni 1 ,Anestezi teknisyeni 1 Eczacı 3 ve diğer idari hizmetler-yardımcı hizmetlerde görev yapan 33 kişi olmak üzere toplam 67 kişi çalışmaktadır.